Wankel vertrouwen in ons medianieuws

Een op de twee Vlamingen heeft vertrouwen in de Belgische media, maar een op de drie is dat vertrouwen kwijt. Tv vinden we het meest betrouwbare kanaal. En bij twijfel gaan mannen vaker dan vrouwen zelf op zoek naar de waarheid. Dat zijn de grote conclusies van ons trendonderzoek naar vertrouwen in de media. Oh ja, en we waagden ons ook aan clickbait: onze resultaten geloof je nooit!

Voor de verschillende mediakanalen is het een constante strijd om de meeste kijkers, lezers, luisteraars, likes te halen. Dat kan door de grootste primeurs te halen, nieuws als eerste te rapporteren of het best op onze onderbuik in te spelen.

Maar lijdt de kwaliteit van ons nieuws niet onder al dat gehakketak? Zodra mensen de indruk krijgen dat nieuws meer storytelling wordt dan iets anders, zitten we met een probleem. Uit ons recent trendonderzoek blijkt alvast dat een op de drie Vlamingen geen vertrouwen heeft in de Belgische media.

Doorheen de dag vergaren we nieuws via snelle en vluchtige kanalen. Geen wonder dat we meer vertrouwen stellen in het tv-journaal, dat op het einde van de dag een selectie brengt van het belangrijkste nieuws en dat relatief ‘slow’ brengt.

Frederik Beeckx, directeur media Trendhuis

“Ik heb vertrouwen in de Belgische media”


Algemeen wantrouwen is de boosdoener

Mannen, 20-35-jarigen en 65-plussers blijken iets grotere mediasceptici, terwijl 51-65-jarigen en vrouwen wat meer vertrouwen hebben. Maar echt frappant zijn de verschillen naargelang geslacht en leeftijd niet.

Niet geheel verrassend: uit wetenschappelijke studies bleek eerder al dat wantrouwen ten aanzien van de media niet op zich staat, maar deel uitmaakt van een algemene maatschappelijke onvrede. Dat staat ook los van andere sociologische verschillen, zoals opleidingsniveau, inkomen en religiositeit (bron: universonline.nl).

Volgens de 2017 Edelman Trust Barometer krijgt het vertrouwen in de vier sleutelinstituties (business, overheid, non-profit en media) overigens wereldwijd serieuze klappen te verwerken.

Ons gefrons valt nog wel mee

Hoe dan ook: volgens internationaal onderzoek valt ons vertrouwen in de Belgische media nog mee, in vergelijking met andere landen. Op de stelling ‘je kan het meeste nieuws meestal wel vertrouwen’ antwoordde 51% bevestigend. Goed voor een zevende plaats in de ranking. Finnen (65%) hebben het meeste vertrouwen, en voorts gaan Portugal, Brazilië, Canada, Polen, Nederland en Duitsland ons vooraf. Grieken hebben het minste vertrouwen: ocharme 20%!

(Bron: Digital News Report 2016 van het Reuters Institute for the Study of Journalism, via villamedia.nl)


Nieuws op tv is geloofwaardiger

We vroegen Vlamingen om een van de vier mainstreamkanalen aan te duiden als ‘meest betrouwbaar om nieuws op te vinden’. De tv komt als winnaar uit de bus. Online en offline media blijken erg aan elkaar gewaagd, en radio geniet het minste vertrouwen.

“In de hoofden van de Vlamingen is de televisiewereld serious business”, verklaart Nathalie Bekx, trendonderzoekster en CEO van Trendhuis. “Nieuwsankers zijn boegbeelden, rotsen in de branding. En dat is iets zeldzaams tegenwoordig. ‘Als het op het tv-journaal verschijnt, zal het wel grondig gecheckt zijn’, is dus de perceptie.”

Een fenomeen dat we bij deze graag dopen als het ‘Dany Verstraete-effect’. Alsof die man ons ooit zou bedriegen! No way!

Nieuws op tv overtuigt vrouwen

Opvallend: vooral vrouwen zijn er vatbaar voor en hechten veel meer geloof aan nieuws op tv. Bij mannen zijn de resultaten minder eenzijdig: de vier voorgestelde kanalen scoren erg gelijkaardig. Online nieuws steekt er net bovenuit.

Bij krantenartikels heb je geen zicht op wie het geschreven heeft. Dat kan net zo goed een ervaren redacteur als een stagiair zijn.

Hanne B., studente journalistiek

Welk mediakanaal vertrouw je het meest om nieuws op te vinden?

Mannen

Vrouwen

Bij de generatie 20-35-jarigen zien we veel vertrouwen in het nieuws op tv: 35,7% vertrouwt dat kanaal het meest. Radionieuws (10,8%) kan hen amper overtuigen.

Voorts hebben ook senioren (65+) een overtuigende voorkeur voor ‘het gesproken dagblad’ als nieuwsbron.


Welk mediakanaal vertrouw je het meest om nieuws op te vinden?

20-35 jaar

36-50 jaar

51-65 jaar

65+ jaar


Onze innerlijke journalist geeft niet altijd thuis

Hoe vaak zoeken Vlamingen zelf extra informatie op nadat ze bedenkingen hebben bij de inhoud van een nieuwsitem? Dat vroegen we ons ook nog af. De antwoorden zijn erg verspreid: een op de acht Vlamingen houdt zich hier nooit mee bezig, een op de tien dagelijks. Vrouwen houden zich er alleszins minder mee bezig; mannen zijn de grotere factcheckers.


Hoe vaak zoek je zelf extra informatie op nadat je bedenkingen hebt bij de inhoud van een nieuwsitem?

...
algemeen mannen vrouwen
Nooit 13% 10,8% 14,9%
Een aantal keer per jaar 21,1% 14,2% 27,4%
Maandelijks 12,9% 13,8% 12,2%
Wekelijks 21,4% 22,4% 20,5%
Meerdere keren per week 21,7% 23,9% 19,8%
Dagelijks 9,9% 14,9% 5,2%

Betrapt: deze Vlamingen lieten zich vangen aan clickbait!

Van de kwalijke trend ‘clickbait’ hebben we intussen allemaal gehoord. Oftewel: erg oppervlakkige artikels met een sensationele kop erop. Wanneer kunnen we spreken van clickbait en wanneer niet? Dat is moeilijk te definiëren.

We doen toch een poging: krantenkoppen moeten de aandacht trekken én de juiste verwachtingen scheppen. Bij clickbait helt de balans vooral door naar het eerste aspect.

Als ‘weetje nummer vier je zal verbazen’ of ‘je nooit zal geloven wat er dan gebeurde’, is het artikel waarschijnlijk het lezen niet waard.

Toch kunnen we het niet laten … Zoals ook wij een experimentje moeilijk kunnen laten.

We stelden onze respondenten vier variaties op een artikel voor, telkens met een verschillende kop erop. Van ‘beschrijvend en samenvattend’ richting ‘sensatiebeluste clickbait’:

  • Seks in de ruimte is cruciaal voor kolonisatie
  • Seks in de ruimte moet dringend onderzocht worden
  • Daarom moeten we seks in de ruimte hebben
  • Betrapt: astronauten hebben seks in de ruimte

De resultaten stellen ons enigszins gerust: meer mensen kozen voor de drogere, samenvattende titel (31,2%) dan voor de titel die passioneel buitenaards gerollebol deed vermoeden. Al hebben alle vier de categorieën duidelijk hun publiek.


Op welk artikel ben je het meest geneigd door te klikken?

Space C

31,2%

Space A

19,9%

Space B

31,3%

Space D

17,6%


Ook deze resultaten zullen je verbazen!

In grote lijnen zien we dat hoe jonger men is, hoe vaker men doorklikt op de meest objectieve en betrouwbare titel. Evenzeer geldt dat hoe ouder men is, hoe vaker men doorklikt op de meest sensationele kop.

Dit valt mogelijk te verklaren door de grotere blootstelling van jongeren aan online nieuws en internet in het algemeen. Het heeft hen minder gevoelig gemaakt voor clickbait. Ze klikken al lang niet meer door wanneer tante Magda een zoveelste ‘spectaculair artikel’ of ‘megahilarisch filmpje’ doorstuurt. Nonkel Fons en de bomma doen dat geregeld nog wel.


Op welk artikel ben je het meest geneigd door te klikken?

...
20-35 jaar 36-50 jaar 51-65 jaar 65+
Seks in de ruimte is cruciaal voor kolonisatie 39,5% 31,3% 26,9% 24,5%
Betrapt: astronauten hebben seks in de ruimte 14% 14,8% 20,2% 24,5%

Tot slot nog dit: wie wil weten waarom ruimteseks dringend onderzocht moet worden, komt er in dit artikel van metrotime mogelijk een ietsepietsie meer over te weten. #anticlickbait


Over deze studie

Sinds 2005 houdt Trendhuis de vinger aan de pols bij de Belgen. Sinds kort doen we dat onder meer via maandelijks trendonderzoek. De resultaten lees je hier. Aan de studie ‘Vertrouwen in het nieuws’ werkten 662 Vlamingen mee.

e-max.it: your social media marketing partner

Wil je meedoen aan toekomstig onderzoek?